و در اصلاحات از تمام اين طرحها كه امروز و فردا مطرح مىشود مأيوس شوند و فساد و طغيان شهوات و ظلم و ستم همه را در رنج و فشار گذارد همانطور كه در روايات است بىعفتى و فحشاء بقدرى رواج پيدا كند كه در كنار خيابانها و ملأ عام زن و مرد علنا مانند حيوانات از ارتكاب آن شرم نكنند و حيا و آزرم آنها از ميان برود . چنانچه مىبينيم طرحهائى كه داده مىشود و پىريزىهائى كه مىكنند ، در مسير مخالف تمدّن واقعى و مروّج ظلم و فساد و سبب اضطراب و نگرانى و عقده‌هاى روحى و ارتداد و ارتجاع است و بيشتر به تأمين جنبه‌هاى حيوانى و جسمى توجه مىشود و به جنبه‌هاى انسانى و روحى اعتنا ندارند . وقتى اوضاع و احوال اين گونه شد و از تمدّن ( منهاى انسانيّت ) كنونى همه بستوه آمدند و تاريكى جهان را فرا گرفت ظهور يك رجل الهى و پرتو عنايات غيبى با حسن استقبال مواجه مىشود و تاريكىها از هم شكافته و به تشنگان جام حقيقت و عدالت ، آب زلال معرفت و سعادت مىدهد و در كالبد اين بشر دل مرده ، روح نو مىدمد كه اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها « 1 » « بدانيد كه خداوند زمين را بعد از مردن ، زنده مىگرداند » . در اين شرايط ، پذيرش جامعه از نداى روحانى يك منادى آسمانى بىنظير خواهد بود زيرا در شدّت تاريكى درخشندگى نور ظاهرتر و ارج و اثر آن آشكارتر است . ولى اگر شرايط و اوضاع و احوال مساعد نباشد و تأخيرى كه در

--> ( 1 ) - سورهء حديد ، آيهء 17 .